1978’de Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü’nü bitirdi, ardından Bologna’da Johns Hopkins Üniversitesi’nde yüksek lisans programına devam etti. 1987 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilimler Fakültesi’nden doktorasını aldı. 1993’te doçent oldu, 2000’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi’nden profesörlüğünü aldı. Marmara Üniversitesi Fransızca Kamu Yönetimi Bölümü ve Galatasaray Üniversitesi Siyaset Bilimi Bölümü’nde çalıştı. 2017’de emekliye ayrılan Üstel, Türkiye ve uluslararası sosyal bilim dergilerinde Türkiye tarihi, milliyetçilik, kimlik sorunları ve kültür politikası ile ilgili makaleler yayımladı. Yayınları arasında İmparatorluktan Ulus-Devlete Türk Milliyetçiliği: Türk Ocakları (1912-1931) (İletişim Yayınları, İstanbul, 1996), Yurttaşlık ve Demokrasi (Dost Yayınları, Ankara, 1999), Makbul Vatandaşın Peşinde: II. Meşrutiyetten Bugüne Vatandaşlık Eğitimi (İletişim Yayınları, İstanbul, 2004) ve Göksu Özdoğan, Karin Karakaşlı ve Ferhat Kentel’le birlikte kaleme aldığı Türkiye’de Ermeniler: Cemaat-Birey-Yurttaş (İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 2009) var.